Tijd zichtbaar maken met een visuele timer

Waarom tijd zo lastig is

Tijd kun je niet zien en niet vastpakken. ‘Nog even’, ‘straks’ en ‘over tien minuten’ zijn voor volwassenen al vaag. Voor een jong kind, of voor iemand met autisme of ADHD, zijn ze vaak helemaal niet te plaatsen. Tien minuten wachten kan voelen als een eeuwigheid, tien minuten spelen als een tel.

Dat leidt tot veel vragen (‘is het al tijd?’) en tot schrikmomenten als de tijd opeens om is. Een visuele timer kan helpen, omdat je kind zelf ziet hoeveel tijd er nog is. Dan hoeft het niet steeds te vragen, en ben jij niet de enige die de tijd in de gaten houdt.

Soorten visuele timers

De bekendste is de Time Timer: een klok met een rood vlak dat steeds kleiner wordt. Maar het idee is eenvoudig. Elke timer waarop je de tijd ziet teruglopen, werkt op dezelfde manier.

Een gewone kookwekker met cijfers is geen visuele timer. Die laat niet zien hoeveel tijd er nog is, en geeft alleen een piep aan het eind.

Zo gebruik je een visuele timer

Begin met iets leuks

Gebruik de timer eerst bij iets wat je kind prettig vindt, zoals ‘nog tien minuten spelen’. Zo leert je kind hoe de timer werkt, zonder dat er meteen iets vervelends aan vastzit. Gebruik je hem alleen bij stoppen en wachten, dan koppelt je kind hem al snel aan nare momenten.

Zeg wat er gebeurt als de tijd om is

‘Als het rood weg is, gaan we eten.’ Laat erbij zien wat er daarna komt, bijvoorbeeld met een plaatje. Een timer zegt alleen dát iets stopt, niet wat er komt.

Zet hem in het zicht

Een timer werkt alleen als je kind hem kan zien. Zet hem op ooghoogte, op tafel of vlak bij de plek waar je kind bezig is.

Kies korte tijden

Begin met korte stukjes, zoals vijf of tien minuten. Die zijn goed te overzien. Langere tijden kun je later opbouwen, of opdelen in een paar rondes.

Houd je aan de timer

Als de tijd om is, is de tijd om. Zet hem niet steeds opnieuw voor ‘nog even’, want dan leert je kind dat de timer niets betekent. Wil je verlengen, doe dat dan vóór het einde en laat het zien.

Een einde zonder schrik

Sommige kinderen schrikken van een hard piepje. Kies een timer met een zacht geluid, een trilling of helemaal geen geluid. Het lege vlak zegt dan genoeg.

Voorbeelden uit de dag

• Tanden poetsen. Een zandloper van twee minuten op de wastafel. Je kind poetst tot al het zand beneden is.
• Wachten. In de wachtkamer: ‘als de timer af is, zijn we aan de beurt’. Dat werkt natuurlijk alleen als het ongeveer klopt, dus kies liever een ruime tijd.
• Stoppen met de tablet. Spreek de tijd af, zet de timer ernaast en zeg vijf minuten voor het einde dat het bijna tijd is.
• Huiswerk. Twintig minuten werken, vijf minuten pauze. Een timer maakt de pauze net zo duidelijk als het werk. Dit werkt ook bij volwassenen, zie dagstructuur bij ADHD.
• Een overgang aankondigen. Een timer van vijf minuten voor een wissel maakt ‘bijna tijd’ zichtbaar. Meer tips lees je in overgangen makkelijker maken.

Valkuilen

• De timer als dreigement. ‘Als je niet opschiet, zet ik de timer.’ Dan wordt de timer iets om bang voor te zijn. Het is een hulpmiddel, geen straf.
• Te veel timers. Een timer bij alles maakt van de hele dag een wedstrijd. Gebruik hem op de momenten die lastig zijn.
• Een timer zonder vervolg. De tijd is om, en dan? Laat altijd zien wat er komt.
• Onrust door het aftellen. Sommige kinderen raken juist gespannen als ze de tijd zien weglopen. Probeer dan een timer die je kind niet de hele tijd ziet, of werk alleen met de volgorde in plaats van met tijd.
• Te snel opgeven. Leren werken met een timer kost tijd. Geef het een paar weken.

Een timer om de pols

Een schijftimer staat op één plek. Gaat je kind naar een andere kamer, naar buiten of naar school, dan blijft de timer achter. Een horloge gaat mee. Met GentleTime ziet je kind op een smartwatch wat er nu gebeurt, met een aftelling tot het einde en een zachte trilling bij de wissel.

Voor kinderen die van aftellen onrustig worden, kun je in plaats van ‘op de klok’ kiezen voor ‘stap voor stap’. Dan loopt er geen tijd af en kan je kind nooit te laat zijn. Meer over horloges lees je in een smartwatch als dagschema.

Liever op papier? Met de gratis dagschema-maker print je een dagschema, waar je een timer naast kunt zetten.

Veelgestelde vragen

Wat is een visuele timer?

Een timer die laat zien hoeveel tijd er nog is, bijvoorbeeld met een gekleurd vlak dat kleiner wordt of zand dat wegloopt. Je ziet de tijd, in plaats van dat je hem moet voelen of uitrekenen.

Vanaf welke leeftijd kan een kind een visuele timer gebruiken?

Veel jonge kinderen snappen al snel dat ‘het rood is weg’ betekent dat de tijd om is, ook als ze nog geen klok kunnen lezen. Begin met korte tijden en met iets leuks.

Is een Time Timer beter dan een app?

Een losse timer is fijn, omdat hij altijd op dezelfde plek staat en niet afleidt. Een app of een horloge gaat mee. Veel gezinnen gebruiken allebei: een timer thuis en iets draagbaars voor onderweg.

Mijn kind wordt onrustig van de timer. Wat nu?

Dat komt voor. Probeer een timer zonder geluid, zet hem wat verder weg of werk alleen met de volgorde van de activiteiten. Niet elk kind heeft iets aan een zichtbare aftelling.

Werkt een visuele timer ook bij volwassenen?

Ja. Ook volwassenen, bijvoorbeeld met ADHD, gebruiken een visuele timer om aan een taak te beginnen of om te weten wanneer het tijd is voor een pauze.